Alevi Haber Ağı

Alevi Haber Ağı Web Sitesi

Nusayri Alevilerde Mana (Tanrı)

Alevilerde Mana’nın açıklanması en zor konulardandır. Asimilasyon ve korkunun etkisi yanında Aleviler kendilerini egemen dinlere ya da mezheplere yakın göstermek açısından sürekli bir zorlama ve kendilerinden bir şeyler verme yolunu seçmişlerdir.
Nusayri Aleviler özgülünde konuyu sınırlandımakata fayda var. Biz kendimizi anlatmadan başkalarını anlatmak ne derce doğru olur. Mana batini kitaplarımızın hemen hemen tamamında işlenmeştir. Yaradılıştan ahirete kadar sistem Mana üzerine kurulmuştur. Batın ve Zahir aynı esas üzerine işlenmiştir. Daha önce belirttiğim gibi konunun genişliği ve geniş anlamda işlenmişiliği açısından bütün batini kaynaklardan açıklamaya çalışmak hem bu pencereden imkansız olduğu gibi hemde çok uzun bir çalışma gerekiyor. Bu açıdan bu konuda iki temel kaynak belirledim. Kitap al Tağlim(eğitim) ve Kitap Al Üsos (esaslar) Söz konusu iki kaynak şeyhlerimizde bulunduğu gibi Fransız ulusal Kütüphanesinde kayıtlı bulunmaktadır. Nusayri Alevilerle ilgili hemen hemen her şey bu kütüphanede arşivlenmiştir.
Üsos kitabı farklı açıdan Mana’nın muhtevası ve teslisi konusunda soru cevap şeklinde işliyor. Kitap yunan eğitim kalıpları içinde olduğu açık, sosru soran biri ( al sael) ve cevaplayan alim ( al Alim). Talim kitabı da öyle, bu tarz, ilerde talip soarar 12 imamlardan genelde Cafer al Sadık cevaplar, Mufadal kitaplarında olduğu gibi. Tamamiyle batına yönelik açıklamaların C. Assadık’la uzaktan yakından alakası yoktur. C. Assadık kendi risalelerinde bu tür fikirlerden ve sahiplerinden bir alakası olmadığını lanetlediğini açıklar(bu konu ayrı bir çalışma konusudur ilerde sunarım,Risaleler mevcut).
Üsos (temeller) Kitabı’nda daha Hz Ali Mana olduğu üzerinde fazla durulmamıştır. Yunan felsefesi üzerine daha Ali Muhammed, Salman üçlüsü işlenmemiştir.Kitapta Afamyalı Numenious’tan bir alıntı var. ( Numenious hakkında, Antakyanın Antik Pirleri paylaşımıma bakınız) Kitap Al Talim farklı bir aşamayı ifade eder. Hala Yunan etkisi vardır fakat çok bariz bir şekilde Mana hz. Ali, isim Hz Muhammed, Bab Salman al Farisi üçlüsünü almıştır.
Kısaca Mana’nın Nur(ışık) olduğu; bu özden kendini yarattığını sonrada isim, isiminde babı yarattığını hepsinin aynı özden (nur) olduğunu Mana’nın da bağımsız olduğunu ifade edyim. Mana Tanrı olarak her şeyde varken aynı zamanda herşeyden bağımsız olduğunu bilmelkte fayda var. N.Alevileri nurlar aleminde 7077 yıl, 7 saat kaldıklarını sonradan Mana onalra vucut(beden) verdiğini inanırlar. Sürekli 7 rakamına dikatinizi çekerim. Yer yüzü ( Alem assüfli ) 7 kat, Gök Yüzü( Alem Al ulvi) 7 kat. İnsan 7 defa ruhun devrini yaşar, Mana 7 defa ademden beri devrini yaşar…
Biraz Mana nasıl ifade ediliyor örneklerle verelim. Üsus kitabı ciddi felsefi bir kitaptır üzerinde çok çalışılması lazım. Herkesin anlayabiliceği, anlam çıkarabileceği sıradan bir kitap değildir. Konumuz gereği ve konumuza ilişkin bir kısa bölüm:
Soru soran ( Al sael ): İnsanlar gökyüzünü kudreti ve hicabı bilirler mi?
Alim: Evet alimler bilir. Onların görevleri bu ilmi cahillere vermektir. Görmedin mi? Alim, öğrencisine öğretirken onları derceden derceye taşır. Hakketmedikleri bilgiyi vermezler.
Al Sael: Bana (mananın) bir nebide varlığını(tecelli/hulul) nebisiz,vasisiz, beygambersiz ilminden bahsedermisin?
Alim: Onu kudret yoluyla tanırsan mevzuda tanımış olursun ve yeryüznde sabit değildir.
Al Sael: Bu ‘’şey’’in sonu ve sonsuzluğu kıyamete kadar devam eder.
Alim: Ademden ve Ademoğlunun sonuna kadar bu böyledir.
Burda anlatılmaya çalışılan Mananın (Tanrı) Ademden sonsuza kadar farklı devirlerde kend özü itibariyle hiç bir vasi, peygamber olmadan kendini ifade ettiğidir. Başaka bölümlerde ve genel inançta her yerde varlığı var, insanda doğa varlıklarında vs. Tanrı her yerde var ve her şeyden bağımsızdır.
Talim kitabından biraz örnekler vereyim 101 sorudan oluşur. Çok paratik önemli sorulara dikat çeker. özellikle bilinmesi gereken sorular, keza Fransa Ulusal Kütüphanesi arşivinde bulunuyor.
101 soruda yoğunluklu olarak Mana’nın Hz Ali olduğuna dair devirlere (yedi devir Ademden hz Aliye kadar) işleniyor. Hasibinin egemen olduğu bir dönemi ifade ediyor. Soruların arasında onun da ismi geçiyor. Daha bir çok belge ve var. Platon ve Aristoya ait olan.
Bu tarz çalışma elit bir kesime hitap eder fakat facebook dünyasını aşan bir durumdur. Facebook’ta bir ton okuyup en fazla bir sayfada ifade ediyorsun. Israr üzerine bu şekil yazdım. Yine istenilen düzeyde değil ama bu tarzın her satır için geri dönüp kitabı okumanız gerekir. Çünkü bu konuların tasninifi yapılmamış. Alaman profesör Lüxemberg sadece Yemen kuranı üzerine 8 sene çalşıyor. Konu tasniflerini o yapıyor.
Sonuç olarak Mana konusu Nusayri Alevilerinin en zor konusu olduğunu tekrar ifade ediyim. Bahsettiğimiz Yunan dönmi, anlaşılması gereken Tetrapolis,Harran filozoflarının öğretileri üzerine Abbasilerin zayıflaması ve Alevi devletlerinin doğmasıyla Yunan felsefesi üzerine İslam dönemi işlenmiştir. Nusayri Alevileri, Şii ayrımı, ve ortadoks islam ayrımı burda kendisini gösteriyor. Yunan felsefesi ve özellikle bizim bölge diye ifade edersek bin yıllık bir süreç ve Fenike, Yunan sentezinden de bahsetmek gerekiyor.
Nidal Hawari
08.082020

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir