Dersim Tertelesi’nde Yitirilen Canlar Herford’da Anılacak
Haber Merkezi – Almanya’nın Herford kentinde bulunan Herford Alevi Kültür Merkezi ve Cemevi, 2 Mayıs Cuma günü saat 18.00’de, 1937-38 Dersim Tertelesi’nde hayatını kaybedenleri anmak üzere düzenlenen kapsamlı bir anma programına ev sahipliği yapacak.
OWL bölgesindeki (Ostwestfalen-Lippe) Alevi Kültür Merkezleri ve Cemevlerinin ortak çağrısıyla gerçekleşecek bu anlamlı etkinlikte, hem tarihin karanlık sayfalarından biri olan Dersim Soykırımı hatırlatılacak hem de kolektif hafızanın diri tutulması hedeflenecek.
Programda Neler Var?
Anma etkinliği, Alevi inanç geleneğine uygun olarak çerağ uyandırma ritüeliyle başlayacak. Ardından, farklı kurumlardan gelen temsilciler, Dersim Tertelesi’nin tarihsel arka planına, mağduriyetlerine ve günümüze uzanan etkilerine dair konuşmalar yapacak.
Konuşmacılar arasında şu isimler yer alıyor:
- Hüseyin Mat – Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu (AABF) Genel Başkanı
- Muharrem Erdoğan – Avrupa Dersim Dernekleri Federasyonu (ADEF) Genel Başkanı
- Songül Morsümbül Tarhan – Avrupa Demokratik Alevi Federasyonu (FEDA) Temsilcisi
- Hüseyin Kenan Aydın – Dersim Tarih ve Kültür Merkezi’nden araştırmacı-yazar
Herford, Bielefeld, Rheda-Wiedenbrück, Bünde ve Bad Salzuflen Alevi Kültür Merkezleri tarafından düzenlenen etkinliğe bölgedeki sivil toplum kurumlarının da destek vermesi bekleniyor.
Katılım herkese açık olup, geleneksel olarak lokmalar da paylaşılacak. Dileyenler, kendi hazırladıkları lokmaları getirebilecek.
Dersim Tertelesi Nedir?
Dersim Tertelesi, 1937-38 yıllarında Türkiye Cumhuriyeti’nin doğrudan devlet kararıyla başlattığı ve askeri operasyonlarla yürütülen, binlerce insanın katledildiği, on binlercesinin sürgün edildiği sistematik bir soykırımdır.
4 Mayıs 1937 tarihinde çıkarılan “Tunceli Tenkil Harekatı” kararı ile başlatılan operasyonlar sonucunda, resmi rakamlara göre:
- 13.160 kişi öldürüldü,
- 11.818 kişi sürgüne gönderildi,
- Yüzlerce köy boşaltıldı, yakıldı,
- Kadınlar, çocuklar kayboldu ya da evlatlık verildi,
- Dersim önderlerinden Seyit Rıza ve oğlu başta olmak üzere çok sayıda kişi idam edildi.
Ancak insan hakları örgütleri ve araştırmacılara göre bu rakamların çok daha yüksek olduğu düşünülüyor.
Türkiye’nin ilk kadın pilotu ve dönemin bombardımanlarında aktif görev alan Sabiha Gökçen, bir röportajında Dersim’i nasıl bombaladığını açıkça anlatmış ve bu saldırılarla yüzleşilmemesi, kamuoyunda hala büyük bir yara olarak varlığını sürdürüyor.
Dersimlilerin Talepleri: Yüzleşme ve Adalet
88 yıl geçmesine rağmen, Dersim halkının talepleri karşılanmış değil. Anma programında da dile getirilecek başlıca talepler şöyle sıralanıyor:
- 4 Mayıs tarihinin resmen Dersim Tertelesi Anma Günü olarak kabul edilmesi
- Devlet arşivlerinin açılması ve sorumluların belgelenmesi
- Dersim isminin iadesi (Tunceli adının kaldırılması)
- Dersim halkından resmi bir özür dilenmesi
- Sürgün edilen, kaybedilen ve evlatlık verilenlerin isimlerinin, mezar yerlerinin açıklanması
- Kırmancki (Zazaca) diline ve Alevi inancına anayasal güvence ve özgürlük tanınması
Etkinliği Düzenleyenler
Bu anlamlı organizasyon, OWL bölgesindeki Alevi kurumlarının ortak çalışmasıyla hazırlanıyor. Katkı sunan başkanlar:
- Murat Türkel
- Cihangir Altınöz
- Doğan Bozkurt
- Fadime Cillo
- Bülent Yılmaz
Bu anma, sadece bir geçmişe bakış değil; aynı zamanda tarihle yüzleşme, adalet arayışı ve kültürel belleğin korunması için güçlü bir çağrı niteliği taşıyor.
Sevgili Canlar, yoluna ve ikrarına bağlı olan her Alevi kendisini Alevi Haber Ağı’nın doğal bir muhabir olarak görmelidir.
Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu Cemevi’nde ve sokakat haber niteliği taşıyan her durmla ilgili bize görsel veya yazılı haber göndermelidir.
Bu istemimiz Alevi kurum yöneticilerimiz içinde geçerlidir.
Alevi Haber Ağı: Gerçekleri yazacak… Geçekler yazılırken sende katkını sun can…
Saygılar, sevgiler
