Mönchengladbach AKM Başkanı Fırat Deniz: “Anayasa Mahkemesi Kararı, Adalet Arayışının Tamamlandığını Değil, Yeni Bir Aşamaya Girildiğini Gösteriyor”

Anayasa Mahkemesi (AYM), Sivas Katliamı’na ilişkin 2014 yılında yapılan bireysel başvuruyu 12 yıl sonra karara bağladı. Yüksek Mahkeme, katliama ilişkin yargı sürecinin etkili yürütülmediğine hükmederek “yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiği” kararını oy birliğiyle verdi. Karar doğrultusunda katliamda yaşamını yitirenlerin yakınlarına manevi tazminat ödenmesine hükmedildi.

Mönchengladbach Alevi Kültür Merkezi (AKM) Başkanı Fırat Deniz, Alevi Haber Ağı’nın (AHA) Anayasa Mahkemesi’nin Sivas Katliamı kararına ilişkin hazırladığı özel röportaj dosyası kapsamında sorularımızı yanıtladı. Deniz, Anayasa Mahkemesi’nin kararının 33 yıldır sürdürülen adalet mücadelesi açısından önemli bir hukuki tespit olduğunu belirterek, gerçek adaletin yalnızca usul ihlalinin kabul edilmesiyle sağlanamayacağını vurguladı.

Amacımız; yalnızca Anayasa Mahkemesi kararına ilişkin değerlendirmeleri değil, aynı zamanda Alevi toplumunun adalet, eşit yurttaşlık, inanç özgürlüğü, demokrasi ve barışa ilişkin beklentilerini de Cemevlerinin bakış açısıyla kamuoyuna yansıtmaktır.

⌈ AHA Özel Röportaj⌉ Alevi Haber Ağı (AHA), Anayasa Mahkemesi’nin Sivas Madımak Katliamı davasına ilişkin verdiği “yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiği” yönündeki kararın ardından, Türkiye ve Avrupa’daki Alevi kurumları, cemevleri, demokratik kitle örgütleri, aydınlar, yazarlar, sanatçılar ve siyasetçilerle gerçekleştirdiği özel röportaj dizisini sürdürüyor. Röportaj dizimizin bu bölümünde sorularımızı Almanya’da faaliyetlerini sürdüren Mönchengladbach Alevi Kültür Merkezi Başkanı Fırat Deniz yanıtladı.

Deniz, Anayasa Mahkemesi’nin kararının, Madımak Katliamı sonrasında yürütülen yargısal sürecin eksikliklerinin anayasal düzeyde tespit edilmesi açısından önemli olduğunu ifade etti. Bununla birlikte, gerçek adaletin ancak hakikatin ortaya çıkarılması, mağdur yakınlarının beklentilerinin karşılanması ve toplumsal yüzleşmenin sağlanmasıyla mümkün olacağını söyledi.

Alevi toplumunun eşit yurttaşlık ve inanç özgürlüğü taleplerinin yalnızca Aleviler açısından değil, çoğulcu demokrasinin güçlenmesi bakımından da önem taşıdığını belirten Deniz, kalıcı barışın hukuk devleti, insan hakları ve demokratik katılımın güçlendirilmesiyle sağlanabileceğini dile getirdi.

İşte Mönchengladbach Alevi Kültür Merkezi Başkanı Fırat Deniz’in Alevi Haber Ağı’nın sorularına verdiği yanıtlar:
Soru 1: Anayasa Mahkemesi’nin Sivas Katliamı davasına ilişkin verdiği “yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiği” kararını nasıl değerlendiriyorsunuz? Bu karar sizce 33 yıldır sürdürülen adalet mücadelesi açısından ne ifade ediyor?

Fırat Deniz: Anayasa Mahkemesi’nin yaşam hakkının usul boyutunun ihlal edildiğine ilişkin kararı, Sivas Madımak Katliamı sonrasında yürütülen yargısal sürecin etkili soruşturma yükümlülüğü bakımından eksiklikler içerdiğinin anayasal düzeyde tespit edilmesi açısından önemlidir.

Bu karar, yaşam hakkının korunmasının yalnızca bireyleri saldırılardan korumakla sınırlı olmadığını; devletin katliamı tüm yönlerini ortaya çıkaracak etkili bir soruşturma yürütme yükümlülüğünü de içerdiğini ortaya koymaktadır.

Otuz üç yıldır sürdürülen adalet mücadelesi açısından bu karar, mağdur yakınlarının ve hak savunucularının dile getirdiği eleştirilerin hukuki zeminde karşılık bulduğunu göstermesi bakımından anlamlıdır. Bununla birlikte birçok kişi açısından bu karar, adalet arayışının tamamlandığı değil; eksikliklerin kabul edildiği yeni bir aşamayı ifade etmektedir. Çünkü hakikatin ortaya çıkarılması, sorumlulukların belirlenmesi ve toplumsal güvenin yeniden inşası, yalnızca usul ihlalinin tespitiyle sınırlı olmayan daha geniş bir süreci gerektirir.

Soru 2: Aradan geçen 33 yıla rağmen Sivas Katliamı ile gerçek anlamda yüzleşilebildi mi? Bundan sonra neler yapılmalıdır?

Fırat Deniz: Bu soruya verilecek yanıt, büyük ölçüde “yüzleşme” kavramına yüklenen anlama bağlıdır. Ancak insan hakları literatürü açısından bakıldığında yüzleşme; yalnızca cezai yargılamaları değil, hakikatin ortaya çıkarılmasını, mağdurların tanınmasını, kamusal hafızanın oluşturulmasını ve benzer ihlallerin tekrarını önleyecek güvencelerin hayata geçirilmesini kapsar. Bu çerçevede birçok hak savunucusu ve Alevi kurumu, Sivas Katliamı ile tam anlamıyla yüzleşilemediği görüşünü dile getirmektedir.

Bundan sonraki süreçte;

Katliamın bütün yönleriyle şeffaf biçimde ortaya konulması,
Mağdur ailelerinin adalet beklentilerinin gözetilmesi,
Nefret suçları ve inanç temelli ayrımcılıkla mücadeleyi güçlendiren hukuki mekanizmaların geliştirilmesi,
Toplumsal hafızayı güçlendirecek eğitim ve anma politikalarının desteklenmesi,
Farklı inanç grupları arasında eşitliği esas alan kamusal politikaların güçlendirilmesi, toplumsal yüzleşmeye katkı sağlayabilecek adımlar arasında değerlendirilebilir.
Soru 3: Avrupa’da Alevilerin elde ettiği hak kazanımları dikkate alındığında, Türkiye’de Alevilerin eşit yurttaşlık, inanç özgürlüğü ve demokratik haklara ilişkin taleplerinin karşılanması için hangi adımların atılması gerektiğini düşünüyorsunuz?

Fırat Deniz: Alevi toplumunun uzun yıllardır dile getirdiği taleplerin ortak ekseni, eşit yurttaşlık ve inanç özgürlüğüdür. Bu bağlamda öncelikli adımlar;

Herkes için eşit yurttaşlık ilkesinin uygulamada güçlendirilmesi,
İnanç özgürlüğünün uluslararası insan hakları standartları doğrultusunda güvence altına alınması,
İnanç toplulukları arasında ayrımcılığı önleyecek mekanizmaların geliştirilmesi,
Kamu hizmetlerinde tarafsızlık ve eşitlik ilkesinin güçlendirilmesi,
Nefret söylemi ve ayrımcılıkla daha etkin mücadele edilmesi,
Farklı toplumsal kesimlerin karar alma süreçlerine katılımını artıracak demokratik mekanizmaların geliştirilmesi olarak özetlenebilir.

Bu talepler, yalnızca Alevi toplumunun değil, çoğulcu bir demokrasinin güçlendirilmesi bakımından da önem taşımaktadır.

Soru 4: Türkiye’de yeniden gündeme gelen barış ve demokratik çözüm sürecini nasıl değerlendiriyorsunuz? Sizce kalıcı, onurlu ve demokratik bir barışın sağlanabilmesi için Alevilerin talepleri bu sürecin neresinde yer almalıdır?

Fırat Deniz: Türkiye’de barışın kalıcı olabilmesi, yalnızca çatışmaların sona ermesine değil; hukuk devleti, insan hakları ve demokratik katılımın güçlendirilmesine bağlıdır. Bu nedenle demokratikleşme süreçlerinin toplumun bütün kesimlerini kapsaması önemlidir. Alevi toplumunun eşit yurttaşlık ve inanç özgürlüğüne ilişkin taleplerinin de bu sürecin doğal bir parçası olarak değerlendirilmesi, toplumsal güveni artırabilir.

Kalıcı barışın temelinde, farklı kimliklerin ve inançların eşit haklara sahip olduğu, herkesin kendisini güvende hissettiği demokratik bir düzen bulunmaktadır. Bu nedenle kapsayıcı ve hak temelli bir yaklaşım, barışın toplumsal meşruiyetini güçlendirebilir.

Soru 5: Son olarak, Anayasa Mahkemesi’nin bu kararının ardından Avrupa’da yaşayan Alevilere, Türkiye’deki Alevi toplumuna ve demokrasi güçlerine vermek istediğiniz mesaj nedir?

Fırat Deniz: Anayasa Mahkemesi’nin kararı, uzun yıllardır sürdürülen adalet arayışının hukuki açıdan önemli bir karşılık bulduğunu göstermektedir. Ancak adaletin tam anlamıyla sağlanabilmesi için hukuki tespitlerin etkili uygulamalarla desteklenmesi, hakikatin ortaya çıkarılması ve toplumsal güvenin yeniden tesis edilmesi gerekmektedir.

Sivas Madımak Katliamı, yalnızca mağdurların ve Alevi toplumunun değil, Türkiye’nin ortak hafızasının bir parçasıdır. Geçmişte yaşanan ağır insan hakları ihlalleriyle yüzleşebilmek, benzer acıların tekrar yaşanmaması için güçlü bir demokratik zeminin oluşturulmasına katkı sağlayacaktır.

Toplumsal barış; adaletin, eşit yurttaşlığın, inanç özgürlüğünün ve hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesiyle kalıcı hâle gelebilir. Farklılıkların tehdit değil zenginlik olarak görüldüğü, herkesin haklarının güvence altında olduğu bir Türkiye, ortak geleceğin en sağlam teminatıdır.

Teşekkür

Alevi Haber Ağı (AHA) olarak, Anayasa Mahkemesi’nin Sivas Madımak Katliamı kararına ilişkin hazırladığımız özel röportaj dosyamıza değerli görüşleriyle katkı sunan Mönchengladbach Alevi Kültür Merkezi Başkanı Sayın Fırat Deniz’e teşekkür ediyoruz.

Adalet, eşit yurttaşlık, inanç özgürlüğü, demokrasi ve toplumsal barış mücadelesine ışık tutacağına inandığımız bu değerlendirmelerin, kamuoyunda sağlıklı bir tartışma zemini oluşturmasına katkı sunmasını diliyoruz.

Alevi Haber Ağı’nın (AHA) Sivas Katliamı Özel Röportaj Dosyası, Türkiye ve Avrupa’daki Alevi kurumları, cemevleri, aydınlar, yazarlar, sanatçılar, siyasetçiler ve demokratik kitle örgütlerinin temsilcilerinin görüşleriyle önümüzdeki günlerde de devam edecektir.

Katkılarından dolayı Sayın Fırat Deniz’e bir kez daha teşekkür ediyor, çalışmalarında başarılar diliyoruz.

Saygılarımızla,

Alevi Haber Ağı (AHA)

Alevi Haber Ağı

Sevgili Canlar, yoluna ve ikrarına bağlı olan her Alevi kendisini Alevi Haber Ağı’nın doğal bir muhabir olarak görmelidir.

Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu Cemevi’nde ve sokakat haber niteliği taşıyan her durmla ilgili bize görsel veya yazılı haber göndermelidir.
Bu istemimiz Alevi kurum yöneticilerimiz içinde geçerlidir.

Alevi Haber Ağı: Gerçekleri yazacak… Geçekler yazılırken sende katkını sun can…
Saygılar, sevgiler