Alevi Örgütlenmesinde Yeni Yol Haritası Garip Dede Dergâhı’nda Belirlendi
⌈Haber Merkezi⌉ Türkiye genelinden ve Avrupa’dan çok sayıda Alevi dernek, vakıf, federasyon ve konfederasyon yöneticisi, “Alevilerin Örgütlenme Manzarası – Sorunlar, İmkânlar ve Arayışlar Çalıştayı” için 4–5 Ekim tarihlerinde İstanbul Garip Dede Dergâhı’nda bir araya geldi.
Çalıştay, Alevi kurumlarının ortak bir merkezde buluşması ve geleceğe dönük yol haritası oluşturması açısından önemli bir adım olarak değerlendirildi. İlk gün basına kapalı olarak yürütülen çalıştayın ikinci günü, “Alevi Örgütlenmesinin Panoraması: Toplumsal Yapı, Siyaset ve Değişim” başlığıyla açıldı; akademik sunumların yanı sıra kurum başkanları kapsamlı konuşmalar yaptı.
Çalıştay sonunda, tüm Alevi kurumlarını bir araya getirmeyi hedefleyen “Alevi Bektaşi Temsilciler Meclisi” için irade ortaya konuldu. Ayrıca Aralık ayında İstanbul’da “Büyük Alevi Kurultayı” yapılması yönünde tavsiye kararı benimsendi ve hukukçular ile akademisyenlerden oluşacak bir Hazırlık Heyeti kurulması üzerinde uzlaşıldı.
Akademik Sunumlar: Tıkanma, Yatay Örgütlenme ve Hukuki Temsil
Gözde Orhan, Masa 1’in sunumunda, Alevi örgütlenmesinde özellikle dezavantajlı gruplara (Abdallar, Çepniler) daha fazla alan açılması gerektiğini belirtti. “Alevi Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı’na dair eleştiriler dile getirildi; inançsal anlamda bir geriye gidiş tespit edildi. Kurumların temel ihtiyaçlarına somut finansal çözümler ve örgüt içi demokrasinin güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı. Arşiv çalışmalarının kayıt altına alınması ve kurumsal desteklenmesi önemlidir” dedi.
Doç. Dr. Cemal Salman, Masa 2’nin sunumunda örgütlenmenin tarihsel dönüşümüne dikkat çekti:
“Yüzyıllarca ocak sistemiyle yürüyen Alevi örgütlenmesinin açtığı alanı modernleşme süreçlerinde dernek ve vakıflar doldurdu. Gençler ve kadınların temsili yetersiz. Farklı toplulukların (Çepniler, Tahtacılar, Abdallar) birlikte çalışacağı ortak bir zemin ihtiyacı net; çatı örgütlenmesi önerisi öne çıktı.”
Doç. Dr. Mehmet Ertan, Masa 3’te kamu, belediyeler ve siyasetle ilişkilerin ilkesel ve şeffaf mekanizmalarla yürütülmesi gerektiğini belirtti:
“Cemevlerinin kamusal alan olarak tanınması, kamu personeli alımında ayrımcılığın önlenmesi ve temasların şahsi ilişkilerle değil, uzmanlardan oluşan bir diplomasi komisyonu üzerinden yürütülmesi gerektiği görüşü ağır bastı. Örgütlerin temsil gücü ve toplumla bağlarının güçlendirilmesi elzem.”
Prof. Dr. Şükrü Aslan, Masa 4’te devletin inanç alanına ikame olma eğiliminin yarattığı meşruiyet sorununa dikkat çekti:
“Alevi örgütlenmesinde tıkanma var. Devletle temas kaçınılmaz ama Alevilerin kendi temsil yapıları üzerinden olmalı. Yeni anayasa tartışmalarından önce, Alevilere yönelik tarihsel kıyımlarla yüzleşme talebi öne çıkarılmalı. Tüm avukatları buluşturacak bir Alevi Hukuk Kurumuna ihtiyaç var.”
Masa 8’de yapılan sunumlarda, Alevilerin bugün ortaklaştığı zeminin teoloji değil sosyoloji olduğu, dikey yerine yatay örgütlenme modellerinin geliştirilmesi gerektiği vurgulandı. Alevi hafızasının inşası, mekân envanteri ve dijital kimlik/örgütlenme politikalarının oluşturulması önerildi. Kadınların görünmezliğinin Alevi geleneğiyle bağdaşmadığı, Alevi Bektaşi Meclisi altında eğitim ve hukuk gibi alt birimlerin kurulmasının uygun olacağı ifade edildi.
Kurum Başkanlarından Güçlü Mesajlar: Birlik, Temsil ve Süreklilik
ABF Genel Başkanı Mustafa Aslan: “Her şeyden önce kendinize ve vermiş olduğumuz emeğe saygı duyarak, Türkiye’nin içinde bulunduğu zor koşullarda bu örgütlerde mücadele ederken bu oluşturduğumuz örgütlerin değerini ve kıymetini çok iyi bilmeliyiz. Biz yöneticiler değişiriz ama kurumlarımız kalıcı. Mücadelemize çok değer ve kıymet vermeliyiz. Toplumsal kirliliğin aynısı bize de ulaştı ve zaman zaman canımız acıyor. Kültürel yozlaşma ve bu kadar saldırgan bir bile maruz kalmanın bize yakışmadığını bir kez daha söylüyorum. Çok dilli çok kültürlü bir Alevi inancına mensubuz. Alevi bekler şey temsilciler meclisinin sadece sözde değil gerçekten de Bir bedende vücutta huzur etmesine ihtiyaç var. Bu çalıştaydan sonra konuşturulacak olan bir komisyon var Aralık ayında planlamak istediğimiz Alevi kurultayla yönelik Alevi Bektaşi temsilciler meclisinin yapısı işleyişi Temsil Heyeti Alevi Dünyası taşımasını göz önüne alarak bir temsilciler meclisine ihtiyacımız var. İyi ki düşünce ve fikirlerinizle bize katkı verdiniz.”
AABK Temsilcisi Gülay Kurtyiğit:
“Bir araya gelip ortak bir platform kurabildiğimiz için herkese teşekkür ediyorum. Güçlü bir Alevi birlikteliğini içimizde kurabilirsek dış etkenlere karşı da güçlü bir duruş sağlayabiliriz. Sürekliliği becerememek en büyük eksiğimizdi; bu çalıştay güçlü bir zemin oluşturdu. Üzerine koyarak, sürekliliği sağlayarak birliğimizi güçlendirebilir ve tüm baskı ve asimilasyon girişimlerine karşı ortak bir Alevi birliği kurabiliriz. Kadınlara ve engelli bireylere eşit temsiliyet vermek zorundayız. Gelin canlar sözde değil, özde bir olalım.”
AACF Başkanı Zeynel Çağan:
“Çözüm için özümüze dönmek yeterlidir; birlik zaten özümüzde var. Siyasetle ilişki kurumlar üzerinden, birlik ve bütünlük içinde yürümeli. Günlük siyasete savrulmadan strateji merkezi kurmalıyız. Alevilik için siyaset yapalım; siyaset için Alevilik değil.”
ADFE Genel Başkanı Zeynel Abidin Koç:
“İki günde ortak yol yürüme kararı aldık ve bunu büyütme iradesi var. Alevi hareketinde iki ayrı yoldan yürümeye çalışanlar olsa da, ön yargısız birliktelik için imza atmaya hazırız.”
AKD Genel Başkanı Seher Şengünlü Yılmaz: “Alevilik inancı bir kuşatma altında. Son 3 yıldır insan üstü bir efor sarf ediyoruz. Bir toplumsal çürümüşlük söz konusu ama Alevi toplumunun bu kadar etkilenmiş olması gerçekten çok üzücü. Örgütlerimize yapılan saldırılar gerçekten utanç verici. Bu mücadele, kişiler üzerinden hesaplaşılacak kadar küçük değil. Birlik çağrısının buradan çıkmış olması çok mutluluk verici. Bu manzaranın içerisinde olmayanlar çok yanılıyor. Bir arada olmaya devam edeceğiz ve tüm dünyaya sesleniyoruz; gelin hep birlikte bir meclis kuralım, hep birlikte sözümüzü kuralım. Gerçekten bu devlet kendisine bir muhatap bulmak zorunda kaldığı için kendisine muhatap yaratıyor. Gelin muhatap hep birlikte biz olalım diyorum”
DAD Ankara Şube Eş Başkanı Mustafa Karabudak:
“Daha çok bir araya geldikçe birbirimizi daha iyi anlarız. Kendine yabancılaşan ve iktidarlaşan Alevilik sorununu tartışmalıyız. Kurumsal yapılarda iktidarlaşma eğilimleri ve erkekleşme var; eş başkanlık şart. Oto asimilasyona karşı demokratik bir anayasa için taleplerimizi netleştirelim.”
HBVAKV Genel Başkanı Ercan Geçmez:
“Alevi tarihini silen söylemlere karşı durmalıyız; Alevi Kızılbaş inancı İslam’dan önce de vardı, sonra da var olacak. Asıl sorun siyasetsizlik. Diyanet İşleri Başkanlığı kaldırılsın talebimizi yineliyoruz. Birlik, kurumların tek çatı olması değil; temel hak ve özgürlüklerde aynı sözü üretebilme becerisidir.”
PSAKD Genel Başkanı Cuma Erçe: “Bu çalıştayda heybemize ne aldık esas olan bu. Şu unutulmamalı ki Alevi tarihi mücadeleler, ödenmiş bedeller tarihidir. Birlik meselesine sadece kurum ve başkanların rliği olarak bakmamak gerekiyor. Alevilerin ve ezilen tüm hakların birliği olarak bakmak gerekiyor. Vardığımız karar, önemli bir karar ama kağıtta kalmamalı. Lütfen artık şöyle bakmayalım; bu kurumlarımız bizim dükkanlarımız özel mülklerimiz değil buralar sadece cemevini korumaya kendi şubenizi korumaya yönelik bir hamle.
Bu toplumsal çürümede elbette ki nasibimizi alıyoruz. Sosyal medya kirliliği bizleri hedef alıyor. Buralardan uzak durmak hepimizin boynumuzun borcu Çünkü o herhangi bir kişiye kuruma saldırı niteliğinde değil. Kurumlar hedefe alınıyor. Birliğimiz gücümüz, bücümüz birliğimizdir.
”
Garip Dede Dergâhı Vakfı Başkanı Celal Fırat:
“Bu buluşma yalnız bir toplantı değil; özneleşme sürecinin parçası. Alevi toplumunun devletle tarihsel ihtilafı çözülmedi; mücadele henüz tamamlanmadı. 2025 Alevi Çalıştayı süreci bir tercih değil, tarihsel zorunluluk. Parçalı yapılarla ilerlemek taleplerimizi zayıflatıyor; bütünleşik, ortak akılla karar alan bir örgütlenme kurmak tarihsel sorumluluğumuzdur. Eşit yurttaşlık için anayasal düzenlemeler, cemevlerine hukuki statü, ayrımcılığın kaldırılması şart.”
Kurumsal Kararlar: Temsilciler Meclisi ve Büyük Kurultay
Gazeteci Nejdet Saraç, yalnızca genel başkanların yer aldığı Masa 9 adına sonuçları paylaştı:
“Örgüt sayısı arttı, etkisi azaldı; güçlü bir referans merkezi ihtiyacı var. Defansif yaklaşımı bırakıp hak temelli söylemi stratejik bir hatta taşımalıyız.”
Saraç, Mustafa Aslan (ABF), Hüseyin Mat (AABK), Zeynel Abidin Koç (ADFE), Zeynel Şahan (AACF), Ercan Geçmez (HBVAKV), Seher Şengünlü Yılmaz (AKD), Cuma Erçe (PSAKD) gibi genel başkanların katılımıyla şu iradenin ortaya çıktığını aktardı:
Tüm Alevi kurumlarını, konfederasyonları, federasyonları, dernekleri ve vakıfları temsil kabiliyeti güçlü bir merkezde birleştirmek için “Alevi Bektaşi Temsilciler Meclisi” oluşturma; Aralık 2025’te İstanbul’da “Büyük Alevi Kurultayı” toplama; bu hedef için hukukçular ve akademisyenlerden oluşacak bir Hazırlık Heyeti kurma iradesi.
Sonuç: Yatay ve Kapsayıcı Bir Birlik İçin Yol Haritası
Çalıştayın ortak tespiti, Alevi örgütlenmesinde tıkanmanın yaşandığı; çözümün yatay, kapsayıcı ve şeffaf bir modelle; kurumsal diplomasi, hukuk ve eğitim başlıklarının güçlendirilmesiyle mümkün olduğudur.
Devletin inanç alanına ikame olan yaklaşımına karşı, Alevi toplumunun kendi temsil yapısını kurması; yeni anayasa tartışmaları öncesinde tarihsel yüzleşme ve eşit yurttaşlık taleplerinin net biçimde masaya konulması çağrısı öne çıktı.
Aralık’ta toplanacak Büyük Alevi Kurultayı, bu yol haritasının kurumsal çerçevesini oluşturma yolunda önemli bir adım olarak görülüyor.
Garip Dede Cemevi Başkanı Celal Fırat’ın Teşekkür Açıklaması
“Alevilerin Örgütlenme Manzarası – Sorunlar, İmkânlar, Arayışlar’ çalıştayı ve forumunu değerli akademisyenlerin, federasyonların, kurumlarımızın ve canlarımızın katılımlarıyla gerçekleştirdik.
Bu çalıştay ve forumda çok değerli tartışmalar yapılırken, aydınlık fikirler meydana geldi.
Birlik ve beraberlik temasıyla, eşit yurttaşlığın sağlanması; laik, demokratik bir ülke ve aydınlık bir gelecek adına, temsilciler meclisi kurulması ve çalışmaların en kısa sürede başlaması kararına varıldı.
Çalıştayı düzenleyen federasyonlarımıza, kurumlarımıza, akademisyenlerimize ve katılan canlarımıza çok teşekkür ederiz.
Aşk ile…”
Sevgili Canlar, yoluna ve ikrarına bağlı olan her Alevi kendisini Alevi Haber Ağı’nın doğal bir muhabir olarak görmelidir.
Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu Cemevi’nde ve sokakat haber niteliği taşıyan her durmla ilgili bize görsel veya yazılı haber göndermelidir.
Bu istemimiz Alevi kurum yöneticilerimiz içinde geçerlidir.
Alevi Haber Ağı: Gerçekleri yazacak… Geçekler yazılırken sende katkını sun can…
Saygılar, sevgiler
