AABK’dan 4 Mayıs Açıklaması: “Dersim ile Yüzleşin, Hakikati Açığa Çıkarın”

⌈AHA⌉ Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu, 4 Mayıs Dersim Tertelesi’nin yıl dönümü dolayısıyla yazılı bir açıklama yayımladı. Açıklamada, Dersim’de yaşananların hâlâ yüzleşilmeyen bir hakikat olduğu vurgulanarak, adalet, hafıza ve toplumsal barış çağrısı yapıldı.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“Hâlâ yüzleşilmeyen hakikat: Dersim Tertelesi
4 Mayıs 1937, Dersim’de yaşanan büyük acıların ve toplumsal hafızamızda derin yaralar açan bir sürecin başlangıcıdır. 1937–1938 yılları boyunca yürütülen askerî operasyonlar sonucunda on binlerce canımız yaşamını yitirmiş, binlercesi yerinden edilerek sürgün edilmiş, bazı çocuklarımız evlatlık verilmiş, bir halkın dili, inancı ve kültürü ağır bir yıkıma uğratılmıştır. Başta Pîr Seyît Rıza olmak üzere, bu süreçte katledilen, göç yollarında yaşamını yitiren ve adalet arayışını sonuçlandıramadan aramızdan ayrılan tüm canlarımızı saygı ve minnetle anıyor, anıları önünde saygıyla eğiliyoruz.

Dersim’de yaşananlar, Alevi/Kızılbaş toplumunun tarihsel hafızasında tekil bir olay değil; daha önce yaşanan kırımların devamı olarak görülmektedir. Osmanlı döneminde Alevilere yönelik uygulanan katliam ve baskı politikaları, Cumhuriyet’in ilk yıllarında Koçgiri ile sürmüş, ardından Dersim Tertelesi ile en ağır biçimlerinden birine ulaşmıştır. Katliamcılık mirasını devralan bu tarihsel süreklilik, bugün yaşanan acının derinliğini ve hafızadaki yerini anlamak açısından önemlidir.

Aradan geçen onca yıla rağmen Dersim Tertelesi yalnızca geçmişte kalmış bir olay değildir. Bu acı, kuşaklar boyunca aktarılan bir hafıza ve kimlik olarak varlığını sürdürmektedir. Bugün hâlâ birçok ailenin kayıplarına ulaşamaması, mezar yerlerinin bilinmemesi ve yaşananların yeterince tanınmaması, bu yaranın kapanmasını engellemektedir.

Geçmişle gerçek bir yüzleşme, inkârın aşılmasıyla mümkündür. Dersim Tertelesi’ni anlamak; onu inkâr etmeden, çarpıtmadan ve insan hayatını merkeze alan bir hafıza ile ele almayı gerektirir. Ancak bu şekilde tarihsel sorumluluk bilinci gelişebilir ve toplumsal barışın zemini güçlenebilir.

Adaletin tesisi için; Dersim’e dair tüm arşivlerin eksiksiz ve şeffaf biçimde açılması, yaşananların açıkça ortaya konulması ve mağduriyetlerin tanınması gerekmektedir. Hakikat olmadan yüzleşme, yüzleşme olmadan da kalıcı bir adalet mümkün değildir.

Dersim’de yaşananlar aynı zamanda Alevi/Kızılbaş toplumunun inancı, kimliği ve kültürel varlığı üzerinde derin izler bırakmıştır. Bu hafıza, yok sayılacak değil; anlaşılacak, tanınacak ve saygı duyulacak bir gerçektir. Farklı kimlik ve inançların eşit yurttaşlık temelinde bir arada yaşayabildiği bir düzen, bu tür acıların tekrar etmemesinin en önemli güvencesidir.

Bizler, Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu olarak; geçmişin acılarını unutmadan ve unutturmadan, hakikat, adalet ve toplumsal barış mücadelesini sürdürmeye kararlıyız.

4 Mayıs vesilesiyle bir kez daha çağrımızdır: Dersim ile yüzleşin. Hakikati açığa çıkarın. Adaleti tesis edin.

Bu duygu ve düşüncelerle, yitirdiğimiz tüm canlarımızı bir kez daha saygıyla anıyoruz.
Devirleri âsân, mekânları gönüller olsun.
Aşk ile.”