II. Alevi Ansiklopedisi Sempozyumu Dortmund’da: Bilimsel Dayanışma Ve Uluslararası Ağ Güçleniyor
⌈Haber Merkezi⌉ 10–12 Ekim 2025’te Dortmund’da, DAKME Alevi Kültür Merkezi’nin ev sahipliğinde düzenlenen II. Alevi Ansiklopedisi Sempozyumu ve Çalıştayları, Alevilik çalışmalarında ortak akıl, kolektif üretim ve dijital yayıncılık vizyonunu bir üst eşiğe taşıdı. Türkiye, Almanya, Fransa ve İngiltere’den akademisyen ve dinleyicilerin katıldığı etkinlikte; Alevi Ansiklopedisi’nin uluslararası bilimsel danışma ve yayın kurulları ilan edildi, sekiz tematik çalışma grubu etrafında kurumsal yapı güçlendirildi ve çok dilli yayın hedefi somutlaştırıldı.
Alevi Çalışmalarında Yeni Bir Eşik: Kolektif Bellek, Ortaklaşa Üretim Ve Dijital Yayıncılık
II. Alevi Ansiklopedisi Sempozyumu ve Çalıştayları, 10–12 Ekim 2025 tarihlerinde Dortmund’da, DAKME Alevi Kültür Merkezi’nin (DAKME Alevitisches Kulturzentrum e.V.) ev sahipliğinde gerçekleştirildi. Cuma günü başlayan sempozyuma ve akşam verilen resepsiyona Türkiye, Almanya, Fransa ve İngiltere’den yaklaşık 60 dinleyici ve akademisyen katılırken; Cumartesi ve Pazar günleri yalnızca davetli akademisyenlerin yer aldığı, 9 ayrı çalışma grubuyla örgütlenen çalıştaylara 40’a yakın akademisyen katılım sağladı.
Süreklilik Ve Kurumsallaşma
II. Alevi Ansiklopedisi Sempozyumu, Nisan 2024’te Rıza Şehri Akademisi’nin davetiyle başlayan tartışmaların ve Ekim 2024’te gerçekleştirilen I. Alevi Ansiklopedisi Sempozyumu ile görünürlük kazanan çalışmaların devamı niteliğindeydi. 2 Temmuz 2025’te ilk grup maddeler ve video içeriklerle yayına giren Alevi Ansiklopedisi, bu sempozyumla birlikte profesyonel bir uluslararası yayın kuruluna ve bilimsel danışma kuruluna kavuştu. Ansiklopedi etrafında yan yana gelen yaklaşık 100 akademisyenin katkısıyla, geniş Alevi dünyasını, farklı Alevi coğrafyalarını ve hızla büyüyen Alevilik Çalışmaları alanını kapsayan; sekiz ayrı tematik çalışma grubu etrafında örgütlenen güçlü bir yapılanma ortaya çıktı.
Bilimsel Danışma Ve Yayın Kurulları
Alevi Ansiklopedisi yeni yolculuğuna başlıyor. Alanın önde gelen isimlerinden oluşan Uluslararası Bilimsel Danışma Kurulu ve önemli çalışmalara imza atmış yaklaşık 40 akademisyenin kolektif emeğini temsil eden Uluslararası Yayın Kurulu, ansiklopedinin yayın çizgisine yön verecek.
2025–2026 Yayın Dönemi Kadrosu
2025–2026 yayın döneminde Alevi Ansiklopedisi Yayın Kurulu şu isimlerden oluşmaktadır:
Kurucu Editörler: Dr. Ahmet Kerim Gültekin (Almanya), Dr. Hayal Hanoğlu (Birleşik Krallık).
Tema Editörleri: Dr. Aynur Ünal (Arden Üniversitesi – Birleşik Krallık), Dr. Besim Can Zırh (ODTÜ – Türkiye), Ece Esmer Kırma (Doktora Adayı / Hamburg Üniversitesi – Almanya), Erkan Çanakçı (Uzman – Türkiye), Dr. İhsan Koluaçık (Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi – Türkiye), Dr. Mark Soileau (Hamburg Üniversitesi – Almanya), Dr. Necla Açık (Middlesex Üniversitesi – Birleşik Krallık), Dr. Samuel Vock-Varley (Aix-Marseille Üniversitesi – Fransa), Sercan Karlıdağ (Doktora Adayı / Altınbaş Üniversitesi – Türkiye), Dr. Sönmez Alvanoğlu Yolcu (Türkiye), Dr. Ümit Çetin (Westminster Üniversitesi – Birleşik Krallık), Zana Kibar (Almanya).
Yayın Politikası Ve Hakemlik Süreci
Ansiklopedi, akademik bir yayın disipliniyle hareket edecek; içerikler yıllık periyotlar çerçevesinde, her yıl dört ayrı yayın dönemiyle sisteme yüklenecek. Yayımlanacak tüm maddeler, editoryal kurul denetiminden geçerken aynı zamanda bilimsel danışma kurulunun hakemliğine de sunulacak.
Video İçerikleri Ve “Pirler Ve Analar Çalıştayları”
Ansiklopedinin video içerikleri, Pirler ve Anaların katılımıyla örgütlenen “Pirler ve Analar Çalıştayları” serisinin bir parçası olarak sürdürülmektedir. Bu serinin birincisi tamamlanmış olup, ikincisinin 2025 sonunda, üçüncüsünün ise 2026 yaz döneminde gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.
Kolektif Emeğe Dayalı Teknik Süreçler
Alevi Ansiklopedisi, kolektif emeğe ve ortak akla dayanarak; video kayıtlarının transkripsiyonu ve çevirisi gibi teknik süreçleri, araştırma ve teşvik burslarına başvurarak projeler aracılığıyla çözmeyi hedeflemektedir.
Çokdilli Yayın Hedefi
Hâlihazırda Türkçe ve İngilizce olarak iki dilli yayın yapan Online Alevi Ansiklopedisi, ilerleyen haftalarda Almanca; orta vadede ise Kurmancî, Kırmanckî ve Fransızca dillerinde içerik üretmeyi hedeflemektedir.
Erişim Rakamları
Alevi Ansiklopedisi, kısa sürede elde ettiği erişim rakamlarıyla dikkat çekmektedir. 2 Temmuz 2025’te yayına giren platform; yalnızca ilk ayında (Temmuz) 95 bin, ikinci ayında (Ağustos) 120 binin üzerinde, üçüncü ayında (Eylül) yine 120 bin sayfa görüntülemesi ve günlük ortalama 1.200 ziyaretçi ile son derece etkileyici bir görünürlük elde etmiştir.
Sempozyum Oturumları: Alevilik Çalışmalarının Dönüm Noktaları
Etkinliklerin ilk günü düzenlenen sempozyumda iki oturum gerçekleştirildi. İlk oturumda Kurucu Editoryal Kurul’dan Dr. Ahmet Kerim Gültekin, Dr. Hayal Hanoğlu ve Zana Kibar söz alarak; Alevilik Çalışmaları, Alevi hareketinin dünü-bugünü ile Alevi Ansiklopedisi’nin örgütlenme süreci, yayın politikası ve hedefleri üzerine değerlendirmelerde bulundu. Hakikat Vakfı adına Demir Çelik, projenin oluşumu, amaçları ve Alevi kurumlarıyla kurulan ilişkiler üzerine konuştu; ansiklopedinin Alevi toplumu açısından önemini vurguladı. Web sitesi yönetimini üstlenen Mehmet Taş, ilk üç ayda toplam sayfa görüntülemelerinin 335 bine ulaştığını ve günlük ortalama 1.200 ziyaretçi sayısını paylaştı.
Dr. Ahmet Kerim Gültekin’in Sunumu
Dr. Gültekin, Aleviliğin 1980’lerin ortalarından itibaren Türkiye ve Avrupa diasporasında görünürlüğünün arttığını; 1989 Hamburg Alevilik Bildirgesi ile kimlik taleplerinin yeni bir döneme işaret ettiğini belirtti. 1990’larda yaşanan katliam ve şiddet iklimine rağmen örgütlenmelerin çeşitlendiğini; 2000’lerle birlikte Aleviliğin uluslararası bir karakter kazandığını, bazı ülkelerde bağımsız inanç olarak tanındığını ve okullarda ders olarak müfredata girdiğini söyledi. “Alevi” kavramının bugün Balkanlardan Kafkaslara, Ortadoğu’dan Uzak Asya’ya uzanan geniş bir inanç coğrafyasını kapsadığını vurguladı. Alevi Ansiklopedisi’ni, dijital çağda Alevilerin kendi kavram dünyasından bilgi üretimini hedefleyen dekolonyal bir girişim olarak tanımladı; “Yol Önderlerinin Dilinden” bölümündeki etnografik video görüşmelerinin kolektif belleği görünür kıldığını ifade etti.
Dr. Hayal Hanoğlu’nun Sunumu
Dr. Hanoğlu, Nisan 2024’te başlayan yolculuğun bir buçuk yılı aşan titiz bir süreç olduğunu; kavramsal çerçeve, editoryal ilkeler ve madde kategorilerinin oluşturulduğunu, yazarlar ile çeviri ve danışma kurullarının kurulduğunu aktardı. 2 Temmuz 2025’te ilk madde grubunun yayımlandığını; yeni içeriklerin üç ayda bir sisteme ekleneceğini belirtti. Başlangıçta Türkçe-İngilizce olan içeriğin yakında Almanca, ileride ise Fransızca, Kurmancî ve Kırmanckî dillerini de kapsayacağını söyledi. İki temel sütun olarak akademik bilgi ve sözlü gelenek vurgulandı; “Yol Önderlerinin Sesinden” video koleksiyonunun ansiklopediyi yaşayan bir bellek arşivine dönüştürdüğü ifade edildi. Editoryal yapının katılımcı ve kolektif modele dayandığı, uluslararası işbirliklerinin sürdüğü ve fon başvurularıyla sürdürülebilirliğin hedeflendiği belirtildi.
İkinci Oturum: Alanın Klasik İsimleriyle Genel Panorama
Prof. Martin van Bruinessen, Aleviliğin “bilgi nesnesi” haline gelişinde siyasal-ideolojik koşulların etkisini uzun dönemli bir perspektifle anlattı; 20. yüzyılın sonunda otoritenin “dede”den “araştırmacı-yazar”a kaydığını söyledi. Prof. Markus Dressler, kurumsallaşmayı Türkiye-Avrupa ekseninde karşılaştırdı; Türkiye’de İslam-merkezli çerçeveye karşın Almanya-Avusturya’da pedagojik ve çoğulcu ihtiyaçların belirleyici olduğuna dikkat çekti; alanın sosyoloji, antropoloji, etnomüzikoloji ve medya çalışmalarıyla kesiştiğini vurguladı. Prof. Bedriye Poyraz, “Akademide Alevi Kadın Çalışmaları” başlıklı sunumunda feminist perspektifin kırılma etkisini anlattı; “Bizde kadın erkek yoktur, can vardır” söyleminin eleştirel değerlendirilmesi gereğine işaret etti. Moderatör Prof. Cem Kara, “kim kimin hakkında konuşuyor” sorusunu merkeze alarak çoğulcu ama iletişimde kalan araştırma çevrelerinin ortak zemininin önemini vurguladı.
Çalıştaylar: Ortak Akıl Ve Kolektif Üretim
İkinci ve üçüncü günlerde çeşitli ülkelerden davetli yaklaşık kırk araştırmacı; DAKME Alevi Kültür Merkezi ve Rıza Şehri Akademisi’nin sağladığı dersliklerde özgür ve verimli bir ortamda bir araya geldi. Önceden belirlenen gündem önerileri doğrultusunda Alevi Ansiklopedisi’nin kapsamı, amaçları ve yayın politikası tartışıldı; biriken temel konular alanın emektarları tarafından derinleştirildi.
Tematik Çalışma Grupları
-
Alevi teolojisi, ritüelleri, duygular, kolektif hafıza, antropoloji ve mitoloji
2)–3) Diaspora çalışmaları: Göç, toplumsal değişim, kent sosyolojisi, cemevleri, kurumlar, etnisite, Alevi siyaseti ve medya -
Dersim çalışmaları, Êzîdî–Kakai–Dürzî toplulukları, Raa Haqi, Kürt Aleviliği, kutsal mekânlar ve mitoloji
-
Bektaşilik tarihi, arşivsel belgeler ve figürler
-
Arap Aleviliği
-
Alevi müziği, deyiş-nefes geleneği, enstrümanlar ve sanatsal üretim
-
Alevilik ve toplumsal cinsiyet, feminist yaklaşımlar
-
Psikoloji ve sosyal psikoloji: İnanç, kimlik, travma, aidiyet
Yayın Kurulu Ve Yıllık Planlama
2025–2026 döneminde görev alacak Uluslararası Yayın Kurulu, bu çalışma grupları temsilcilerinden oluşmaktadır. Bu yöntem yıllık olarak planlanmaktadır.
Sonuç: Bilimsel Dayanışma Ve Ağ Kurma
II. Alevi Ansiklopedisi Sempozyumu ve Çalıştayları; katılımcı çeşitliliği, çalıştay formatının özgünlüğü, farklı kuşakları buluşturan canlı networking zemini ve kolektif üretim atmosferiyle Alevilik konulu akademik etkinliklere nitelikli bir katkı sundu.
Sevgili Canlar, yoluna ve ikrarına bağlı olan her Alevi kendisini Alevi Haber Ağı’nın doğal bir muhabir olarak görmelidir.
Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu Cemevi’nde ve sokakat haber niteliği taşıyan her durmla ilgili bize görsel veya yazılı haber göndermelidir.
Bu istemimiz Alevi kurum yöneticilerimiz içinde geçerlidir.
Alevi Haber Ağı: Gerçekleri yazacak… Geçekler yazılırken sende katkını sun can…
Saygılar, sevgiler
