Halk İçin Sanat, Bedelini Canıyla Ödeyenler

Sanat, kimileri⌉nin elinde bir eğlence aracı, kimilerinin elinde ise bir silah gibidir. Grup Yorum, bu topraklarda sanatın hangi yana düşeceğini başından beri ilan etti: “Halk için sanat.” İşte bu sözü, sadece bir estetik tercih değil, toplumsal bir duruş, sınıfsal bir saflaşma olarak göğsünde taşıdı. Onların şarkılarında sazın teli, gitarın sesi, davulun vuruşu yalnızca notaların titreşimi değildi; bir halkın nabzı, bir halkın isyanıydı.

Helin Bölek’in incelen bedeni, İbrahim Gökçek’in göğe uzanan ince parmakları, Mustafa Koçak’ın hücredeki yalnızlığı… Onların her biri, halk için sanat yapmanın bu ülkede nasıl bir bedel istediğinin en çarpıcı kanıtları oldular. Şarkıları yasaklandı, konserleri dağıtıldı, kültür merkezleri defalarca basıldı; ama yine de o türküler yeniden ve yeniden çoğaldı. Çünkü Grup Yorum, yalnızca bir müzik grubu değil, halkın dilinde, halkın nefesinde çoğalan bir direnişti.

Bugün Ali Arıcı, açlık grevinin 42 kiloya düşmüş bedeniyle aynı zincirin halkalarından biridir. Helin’in sesinden, İbrahim’in göğsünden, Mustafa’nın yürek çarpıntısından bugüne uzanan bu zincir, “sanat halkındır” diyenlerin zinciridir. Ali’nin bedeni inceldikçe, sanatın hakikati büyüyor. Çünkü sanat onların ellerinde bir piyasa malı değil; bir halkın belleği, bir halkın onurudur.

Sosyolojik açıdan bakıldığında Grup Yorum, Türkiye’nin en uzun soluklu ve en kitlesel müzik kolektifi olarak, yalnızca sanat değil, aynı zamanda alternatif bir kültürel alan inşa etti. Devletin yasaklarına rağmen milyonların katıldığı konserler, halkın kendi kültürünü yaratma kudretini gösterdi. Bu, sadece bir müzik pratiği değil, aynı zamanda “kültür hegemonyasına” karşı verilen bir sınıf mücadelesiydi. Yasaklanan her konser, dağıtılan her kültür merkezi, yakılan her saz aslında bir şeyi daha görünür kıldı: Halk kendi sanatını üretmedikçe özgürleşemeyecekti.

Ali Arıcı’nın bedeninde bugünün sancısı var. Ama o sancının ardında geleceğin türküsü çalıyor. Çünkü Grup Yorum’un şarkıları yalnızca bir müzikal eser değil, toplumsal bir hafıza, kolektif bir vicdandır. O vicdanı taşıyanlar, ölümü göze alsalar bile susturulamazlar. Helin’in türküsü Ali’de, Ali’nin nefesi yarının çocuklarında yaşamaya devam edecek.

Sanat için değil, halk için sanat… İşte bu yüzden Grup Yorum, tarihsel bir kavganın adı, bir neslin onuru, gelecek kuşakların yol azığıdır. Ve bugün Ali Arıcı’nın incelen bedeni, bu hakikatin en keskin çığlığıdır.