Öfke, Kırgınlık ve Kıskançlık-II-

⌈Turgay Çelik⌉
“Herkes insanlığı değiştirmeyi düşünür; ama hiç kimse önce kendini değiştirmeyi düşünmez.”

Lev Tolstoy

Tolstoy burada yalnızca bireysel bir ahlak çağrısı yapmaz; aynı zamanda toplumsal değişimin insan egosu, iktidar anlayışı ve bilinç düzeyiyle olan ilişkisine de dikkat çeker. Çünkü değişim çoğu zaman gönüllü değil, tarihsel ve toplumsal zorunlulukların sonucudur. Toplumların gelişimi; ekonomik, kültürel ve düşünsel basınçlarla şekillenir.Bu toplumsal basınç ise zamanla değişim ve dönüşümü kaçınılmaz hâle getirir.

Asıl sorgulanması gereken nokta şudur: Dünyayı değiştiren, dönüştüren düşünürler, bilim insanları ve sanatçılar neden büyük ölçüde Avrupa’da yetişmiştir? Hangi kurumsal yapılar, hangi eğitim anlayışları ve hangi düşünsel zeminler bu gelişimi mümkün kılmıştır?

Avrupa’nın tarihsel dönüşümüne bakıldığında; Orta Çağ’ın katı ve çatışmalı yapısından zamanla aklı, bilimi, sanatı ve eğitimi merkeze alan bir toplumsal yapıya evrildiği görülür. İnanç kurumları yalnızca dini merkezler olarak değil; aynı zamanda sanatın, felsefenin ve düşünsel üretimin taşıyıcısı olarak da işlev görmüştür. Bu tarihsel birikim, daha sonra Aydınlanma çağına giden yolun taşlarını döşemiştir.

Benzer şekilde Alevi öğretisi de aklı, vicdanı, bilgiyi paylaşımı ve insanı merkezine koyan güçlü bir düşünsel ve inançsal mirasa sahiptir. Bu öğretide benlikten arınmak, kibirden uzak durmak ve insanı insanla eşitlemek temel etik değerler arasında yer alır. Tarihsel süreçte Anadolu coğrafyasında gelişen Alevi düşüncesi, halk kültürüne, şiire, müziğe ve toplumsal dayanışmaya önem vermiş kendi inanç ve öğretisini bu günlere taşımıştır

Ancak tarih boyunca Alevi düşünürlerinin, ozanlarının ve öncü isimlerinin etkisini azaltmak için tarihsel süreçlerde çeşitli baskılar uygulanmış;Yasaklarla şiddetle katliamlarla yok edemediği alevileri kimi zaman yasaklamalarla, kimi zaman da iç müdahalelerle (Aleviliği katletlderek) özünden uzaklaştırarak Alevi inanç ve öğretisini yok etmeye çalışmışlardır. Buna rağmen Alevi öğretisi, sözlü kültür, sanat ve dayanışma geleneğiyle varlığını sürdürmeyi başarmıştır.

Alevi inanç ve öğretisinde bağlama yalnızca bir müzik aleti değildir; aynı zamanda kültürel hafızanın, düşünsel üretimin ve sözlü geleneğin taşıyıcısıdır. Alevi ozanlarının şiir, söz ve müzik üzerinden kurduğu bu gelenek; hakikatin yalnızca inançla değil, aynı zamanda akıl, sanat ve üretimle de ilişkili olduğunu gösterir.

Bu nedenle bugün Aleviliğin önündeki temel meselelerden biri, geçmişe geri dönmek değil; tarihsel köklerini referans alarak geleceğe yönelmektir. Özellikle genç kuşakların çağın bilimsel, kültürel ve akademik gelişmeleriyle buluşması büyük önem taşımaktadır. Çünkü yaşam ileriye doğru akar; toplumlar da ancak düşünsel üretimlerini yenileyebildikleri ölçüde gelişebilirler.

Günümüzde Alevilik aynı zamanda bir kimlik, eşit yurttaşlık ve var olma mücadelesi içinde yeniden tartışılmalıdır. Bu mesele yalnızca bir inanç konusu değil; aynı zamanda kültürel, inançsal ve kurumsal bir gelecek meselesidir.

Var olan örgütlü yapılarını geleceğe daha sağlıklı taşıyabilmeleri için üniversitelerde akademik kürsülerin açılması, bilimsel çalışmaların artması, pedagojik ve teolojik eğitim süreçlerinin gelişmesi; bu alanın daha güçlü ve sağlıklı bir zeminde var olmasına katkı sunacaktır.

Sonuç olarak; kinin, kıskançlığın ve ayrışmanın değil; bilimin, sanatın, düşüncenin ve ortak vicdanın rehber olduğu bir anlayış, toplumsal gelişmenin yönünü belirleyecektir. Tarih bize göstermiştir ki öfkeye teslim olan toplumlar iç çatışmalarla zayıflarken; aklı, sanatı ve düşünceyi ortak değer hâline getiren toplumlar daha güçlü bir gelecek kurabilmiştir.

Toplumların gelişebilmeleri için referanslarının da ilerici, aydınlatıcı ve insan merkezli olması gerekir.
Aşk ile

15.05.2026

Alevi Haber Ağı

Sevgili Canlar, yoluna ve ikrarına bağlı olan her Alevi kendisini Alevi Haber Ağı’nın doğal bir muhabir olarak görmelidir.

Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu Cemevi’nde ve sokakat haber niteliği taşıyan her durmla ilgili bize görsel veya yazılı haber göndermelidir.
Bu istemimiz Alevi kurum yöneticilerimiz içinde geçerlidir.

Alevi Haber Ağı: Gerçekleri yazacak… Geçekler yazılırken sende katkını sun can…
Saygılar, sevgiler