“Alevilikte Kurban” kavramı üzerine yeniden
İsmail Kaplan | Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu Eski Eğitim Sorumlusu
Aleviler arasında, kurban bayramının Alevilik öğretisi ile uyumu sürekli tartışılmaktadır. Alevilikte kurban kavramının olduğu tartışma dışıdır. Ancak bunun kurban bayramı bağlamında anlaşılması sorunludur.
Bu konuyu Alevi kaynaklarına dayanarak açıklık getirmeye çalışalım.
Şah Hatayi`nin kurban üzerine–çoğu Alevinin de bildiği- aşağıdaki 12 imam deyişi yani „duvaz-ı imam“`Alevilikte kurban konusunu anlamamıza yardımcı oluyor:
Bu deyişi baştan sona bir bütün olarak ve batini anlamları da dikkate alarak incelersek, görürüz ki; buradaki kurban kavramı, şeriat kapısındaki kurbanlık koyun ya da dana değil, tarikat/marifet ve hakikat kapılarında önem kazanan batini bağlamdaki „ilahi bilgi, Hak`kın nuru, ulaşılmak istenen sır, bu sırra ulaşmak için gerekli olan aşk“ anlamındadır.
Kısaca bu deyişteki bir kaç kavramı açalım: „Muhammed Ali`ye inen kurban; kesilecek hayvan değil, „yaradanın sırrı“ dır, yani bilgidir. Buyruk kitabında Kırkların cemi bölümünde; bu bilgi Muhammed`in Tanrısı ile konuştuğu doksan bin sözdür. Orijinal ifade ile: „Bunun otuz bini Şeriat üzerine idi, insanlara indi. Kalan altmış bini ise Ali`de sır oldu.“
„Kurban olam kudretinin Nur`una“ ifadesi; Tanrı nuruna ulaşmak için kişinin kendi benliğini feda etmesi anlamındadır.
Bu 12 imam deyişinde (duvaz-ı imam´da) Muhammed Ali`ye inen ilahi bilginin (doksan bin sözün) sırayla Alevilerce kutsal sayılan 12 imamlara aktarıldığı dile getirilmektedir. Daha da ileri giderek; bu ilahi bilgilerin „Pir-i Tarikata indi bu kurban“ ifadesi ile tarikat pirine (pir, dede ve ana) iletildiği inancı dile getirilir. „Erenler aşkına indi bu kurban“ ifadesinde „tüm ermişlerin“ bu bilgilere tanrısal aşk ile ulasabildiklerini dile geliyor.
Kurban tığlanması ve tekbirlenmesi sırasında; başka duvaz-ı imamlar da söylenir. Örneğin Rabia mahlaslı duvaz-ı imamda „Kırklar meydanında kurban olalım. Hak aşkına dara duran kurbana“ denilir. Derviş Ali`nin kurban deyişinde „Yedi kere yünceğizim kırktılar, Ibrahim`in sürüsüne kattılar, Etimizi lime lime ettiler, On iki İmam`ın kurbanıyım ben.“ Ifadeleri „aşk ateşi ile Hakk`ı arayan bir derviş“ in kurbanlık koyunun dili üzerinden hislerini anlatmasıdır.
Daha önceki yazılarımda da Alevilikte Kurban Bayramı yoktur, ancak kurban erkanı vardır diye görüş belirttim. Alevilikte kurban erkanları; nasip ( ikrar alma) kurbanı, Can kurbanı(lokma ayini), Adak(eşkere) kurbanı Cem kurbanı(hafi kurban, iç kurban), görgü kurbanı, Hakka kavuşma kurbanı gibi törenler esnasında lokma yapmak amacına hizmet eder. Toplum bunu kabul ettiği sürece de olacaktır.
Benim üzerinde durduğum konu; kurban ile sadece hayvan kurbanı anlaşılmamasıdır. Hatayi`nin deyişinde olduğu gibi; ilahi sır ve bu yoldaki aşk, ya da Rabia`nın deyişinde belirttiği, yola kurban olmak yani ilahi bilgiye ulaşmak için kendi benliğinden geçmek gibi.
Ayrıca toplum zamanımızda tamamen kanlı kurbandan kansız kurbana (cem evlerine hizmet, eğitime destek, toplum yararına yardım gibi) geçmeyi tercih ediyorsa, kimsenin bunu engellemeye gücü yetmez. Çünkü Alevilik dogmalarla değil, ortak akılla yürünen bir yoldur. Pirlerin ve anaların rehberliği gibi, toplumun görüşleri ve inanışları da ortak akılın parçasıdır.
Toplumumuz, sadece cemlerimizde değil, Alevilik derslerinde, cem evlerimizde, günlük yaşamda rızalıkla yol almaktadır. Bu da Aleviliğin en sağlam güvencesidir.
„Akıl ermez yaratanın sırrına
Muhammed Ali’ye indi bu kurban
Kurban olam kudretinin nûr’una
Hasan Hûseyn’e indi bu kurban
♪
Ol İmam Zeynel’in destinde idim
Muhammed Bâkır’ın dostunda idim
Câfer-i Sadık’ın postunda idim
Mûsa Kâzım Rızâ’ya indi bu kurban
♪
Muhammed Takî’nin nurunda idim
Aliyyün-Nakî’nin sırrında idim
Hasan-ül-Asker’in darında idim
Muhammed Mehdi’ye indi bu kurban
♪
Aslı Şâh-ı Merdan, Gürûh-i Nâci
Hakikate bağlı bu yolun ucu
Senede bir kurban talibin borcu
Pir-i Tarikata indi bu kurban
♪
Tarikattan hakikata ereler
Cennet-i Âla’ya hulle sereler
Muhammed Ali’nin yüzün göreler
Erenler aşkına indi bu kurban
♪
Şah Hatâyî’ m der bilir mi her can
Kurbanın üstüne yürüdü erkân
Tırnağında tesbih kanında mercan
Oniki İmam`a indi bu kurban.“
Şah Hatâyî ·
Sevgili Canlar, yoluna ve ikrarına bağlı olan her Alevi kendisini Alevi Haber Ağı’nın doğal bir muhabir olarak görmelidir.
Oturduğu mahallede, okuduğu okulda, çalıştığı iş yerinde, üyesi olduğu Cemevi’nde ve sokakat haber niteliği taşıyan her durmla ilgili bize görsel veya yazılı haber göndermelidir.
Bu istemimiz Alevi kurum yöneticilerimiz içinde geçerlidir.
Alevi Haber Ağı: Gerçekleri yazacak… Geçekler yazılırken sende katkını sun can…
Saygılar, sevgiler
