VARTO’DA YAPILMAK İSTENEN JEOTERMAL PROJENİN YARATACAĞI TAHRİBAT ÜZERİNE

Varto’da yapılmak istenen jeotermal enerji projesine dair endişeleri birkaç başlık altında ele almak gerekiyor. Çünkü mesele yalnızca bir enerji projesi değil; sağlık, çevre, inanç ve güvenlik boyutları olan çok katmanlı bir konudur.

Öncelikle deprem ve fay hattı riski önemli bir başlıktır. Varto, tarihsel olarak deprem üretmiş bir bölgede yer almaktadır. Bu durum jeotermal projeleri daha hassas hale getirir. Jeotermal sistemlerde yer altına yüksek basınçla su basılması (reenjeksiyon) ve yer kabuğundaki dengelerin değişmesi, bazı durumlarda “indüklenmiş sismisite” olarak adlandırılan yapay tetiklenen küçük depremlerin riskini artırabilmektedir.

Bir diğer önemli konu çevre ve sağlık etkileridir. Jeotermal projeler doğru şekilde yönetilmediğinde yer altı ve içme sularının kirlenmesine, tarım arazilerinin zarar görmesine ve özellikle hidrojen sülfür gazı nedeniyle hava kalitesinin bozulmasına yol açabilir. Bu durum doğrudan insan sağlığını, hayvancılığı ve tarımı etkileyerek bölgenin yaşam döngüsü üzerinde ciddi sonuçlar doğurur.

Konuya bir de inanç ve kültürel değerler açısından bakmak gerekir. Varto’da neredeyse her köyde bulunan ziyaretgâhlar, Alevi toplumu için kutsal kabul edilen alanlardır. Bu tür projelerin bu alanlara zarar vermesi yalnızca fiziksel bir tahribat değil, aynı zamanda kültürel ve inançsal bir kayıp anlamına gelir. Dersim’de baraj projeleri sonrasında ziyaretgâhların sular altında kalması, inanç pratiklerinin kesintiye uğraması ve toplumsal hafızanın zarar görmesi bu konuda önemli bir örnek olarak gösterilmektedir.

Tüm bu riskler, “insansızlaşma” olarak tanımlanabilecek bir süreci de beraberinde getirebilir. Doğanın zarar görmesi, inanç mekânlarının yok olması, deprem riskinin artması ve tarım ile hayvancılığın zayıflaması gibi etkenler, insanların bölgeyi terk etmesine yol açabilir. Bu da köylerin boşalması ve kültürel sürekliliğin kopması anlamına gelir.

Sonuç olarak, enerji projeleri yerel halkın yaşam hakkı ve kültürel değerleri göz ardı edilerek yürütülemez. Fay hatlarına yakınlık, yoğun ziyaretgâh varlığı ve bölgenin tarım ile hayvancılığa dayalı yapısı dikkate alındığında, bu tür projelerin çok daha sıkı denetlenmesi ve yerel halkın rızası olmadan ilerletilmemesi gerekmektedir.

Bu bağlamda, yürütülen projelerin bir toplumun kültürel ve inançsal değerleri üzerinde yıkıcı etkiler yaratabileceği yönündedir. Demografik yapıyla oynanmak istenmektedir.

Mesele iki karış toprak değil, mesele kültürüne(inanç, dil), onuruna sahip çıkma meselesidir.

Bu nedenle, başta siyasi partilerin, sivil toplum kuruluşlarının ve duyarlı her canın Varto halkıyla dayanışma içinde olunması gerekmektedir.

Âşk ile,

27.03.26